Hou je taai Johan

Rotterdam, Ronde van Katendrecht, 21 mei 2016

Ik schrok, nu ruim een maand geleden, van het persberichtː

“Oud-wielrenner Johan van der Velde uit Rijsbergen is ernstig ziek. Hij lijdt aan acute leukemie en wordt behandeld in het Amphia Ziekenhuis in Breda.  ‘Lieve Johan, je hebt in je leven veel gevechten gewonnen, deze zul je ook winnen’, twittert het Roompot-Charles Cycling Team. Van der Velde werkt als buschauffeur bij de wielerformatie”.

Mijn gedachten gaan terug naar juli 1980, de zomer slaat om en raakt compleet de weg kwijt. Niet alleen in Nederland, maar in heel West-Europa. Het water stijgt tot ongekende hoogte, in Limburg treedt de Maas buiten zijn oevers. De waterstand tikt de 1.20 meter aan, boven het recordpeil wel te verstaan. Een rivierdijk breekt door, koeien worden geëvacueerd.

Op de Limburgse camping is het dweilen met de kraan open en dankzij het pionier schopje kan ik een barricade opwerpen om de tent overeind te houden. Diezelfde tent loopt daarna toch helemaal vol, ditmaal met wielerliefhebbers, op zondag 20 juli de dag van de finish van de Tour de France 1980. Het kleine portable TV-toestelletje met de bekende sprieten laat ons zien hoe  – weliswaar in zwart-wit – de gele trui van Joop Zoetemelk door de TI-Raleigh brigade in Parijs over de streep wordt getrokken. Terwijl de regen hier onophoudelijk blijft plensen op het dunne dakdoek.

Het Nederlands getinte podium op de Champs-Élysées geeft op dat moment troost voor een totaal verregende vakantie. Met Joop dus op het eerste en Hennie Kuiper op het tweede treetje. En niet te vergeten, de man die voor alle noeste arbeid wordt beloond, Johan van der Velde (23 jaar) met de witte trui als winnaar van het jongerenklassement. Het leven krijgt spontaan weer kleur!

Een dag later breekt letterlijk de zon door en de wereld ziet er opeens heel anders uit. Ook omdat alle euforie uit Frankrijk het nieuws in Nederland overspoelt. Een wereldprestatie van Joop en zijn ploeg, maar diep respect en hulde voor zijn trouwe secondant, Johan van der Velde.

Wonder
Op de dinsdag na de Tour dient zich een paar kilometer verder op het 10e Wonder van Obbicht aan. Deze naam werd zo gekozen omdat het een wonder leek dat een relatief kleine plaats het elk jaar weer presteerde om de allereerste Nederlandse koers te organiseren, na afloop van de Tour met een aantal opvallende deelnemers aan de start. Later is de maandag er tussen gekomen met de koers in Boxmeer, die nu bekend staat als “Daags na de Tour”.

Op weg dus naar Obbicht, een dorpje van zo’n 2000 inwoners, gelegen aan de Maas. Aan de andere kant begrensd door het Julianakanaal, te midden van de onder water gelopen groene landerijen. Voor een profrondje rond de historische toren van de Willibrorduskerk met de wielerelite, de crème de la crème van de afgelopen weken in Frankrijk.
Die dag, 22 juli 1980, stroomt het dorp vol met ruim 20.000 laaiend enthousiaste wielerfans. Dat was ook bij benadering het aantal soldaten dat met Willem van Oranje in 1568 bij Obbicht de Maas overstak in de strijd tegen de Spanjaarden. Een compacte massa ruiterij werd midden in de stroom geplaatst en onder de bescherming daarvan trok het hele leger de rivier over. Daarbij kwam het water de soldaten tot aan de hals.

Het moet een gigantische onderneming geweest zijn om met zoveel duizend mannen zonder brug de Maas over te steken. Er staat nu een Monument van de Overtocht op die plek aan de Maas met het opschrift ‘Gistere blif vandaag, tot alles is geheild’. Een spreuk die voor altijd actueel zal blijven omdat de strijd voort duurt, in welke vorm dan ook.  
Als zinspeling op die spectaculaire overtocht, doet het spreekwoord nog steeds opgeldː “Hij is met de Prins over de Maas geweest”.
Het betekent dat je heel wat meegemaakt hebt, dus heel wat moeilijkheden hebt overwonnen.

En zoals zo vaak, herhaalt de geschiedenis zich zoveel jaar na dato.
Met de intocht van andere gladiatoren, Joop Zoetemelk en zijn meesterknecht Johan van der Velde. Ze worden niet te paard maar op de cabrio gehesen en door het dorp gereden. Met de gele en witte Tour-trui om hun schouders, als aantoonbaar bewijs van hun glorieuze zegetocht over de Franse wegen en bergen. Voor Hennie Kuiper is er warempel geen plaats in de auto, maar dat mag de pret niet drukken.
Joop en Johan – met in hun spoor de andere tourrenners – krijgen een koninklijke ontvangst en zijn het onbetwiste middelpunt van een volksfeest dat spontaan ontbrandt in the middle of nowhere, ergens in Limburg. Zelfs de plaatselijke harmonie Concordia is uit het lood geslagen, overstemd door het volume van het oorverdovend applaus en gejuich. Een massaal Oranjegevoel komt boven als de matadoren hun rondje fietsen door het dorp. Nederland is (wieler)trots en de maand juli 1980 is een mijlpaal in de wielerhistorie. We zijn er bij en we kijken er naar!
Er wordt geschiedenis geschreven, zoals Willem van Oranje dat eerder deed bij de Maas. De overtocht betekende toen het begin van de 80-jarige oorlog. Met de kennis van nu lijkt het eenzelfde scenario te gaan worden met het winnen van de Tour door een Nederlander. Althans in jaren gemeten, want we zitten anno 2019 bijna op de helft (40 jaar) na de historische zege van Joop.

Palmarès
De witte trui in de Tour krijgt een vervolg voor Johan van der Velde met een andere kleur tricot zoals de Nederlandse driekleur, het paars van de Giro (driemaal) en het geel van de Tour.
De prestaties in de Ronde van Italië zijn voor Nederlandse wielerbegrippen uniek. In 1987 wint Johan twee zware Dolomieten-bergritten in twee dagen tijd. Het zijn koninginneritten. Door deze schitterende overwinningen wordt hij tot Koning van de Dolomieten gekroond.

Eén etappe in 1988 blijft voor altijd in de herinnering. Die op de Passo di Gavia, één van de meest gerenommeerde bergen van de Ronde van Italië, 2621 meter hoog.  
Het spookte daar tijdens de 14e etappe naar Bormio, met zware nevel en sneeuw. Johan van der Velde reed voorop. Maar ineens was hij weg. Waar was hij? Een waargebeurde thriller op een grauwe bergtop, een lijdensweg. In Italië heeft Johan sinds die bewuste dag de bijnaam Uomo di Gavia (Man van de Gavia). Anders dan in Nederland, ben je in Italië een held voor altijd. Van der Velde werd die dag door de natuur verslagen, maar hij neemt het zoals het komt. ‘Wielrennen is het mooiste dat er is” zei hij toen, misschien tegen beter weten in.
In de Tour de France heeft Johan drie etappes gewonnen, is een keer derde geworden (in 1982) en heeft twee dagen de gele trui gedragen. Vooral het podium van de Tour in 1982 gaat voor hem boven alles.

Groeten uit de Tour
Het is voor mij een déjà vu op de Kaap in Rotterdam, in mei 2016, als de oude glorie acte de présence geeft. We zijn te gast in het Wielercafé, de foyer van Café Walhalla. Een paar tafeltjes verder op het terras zit, onopvallend en goedlachs, de Tourwinnaar van 1980: Joop Zoetemelk.

Wielrennen en Katendrecht, het jaarlijks Feest van de Fiets, blijft een fantastische combinatie. Met een terugblik, met de groeten uit de Tour van wielerschrijver Peter Ouwerkerk, staat deze dag centraal in een heerlijk sfeertje. Met de kakofonie van de wielerronde op de achtergrond, tijdens een wedstrijd in de categorie Dikke mannenrace (kilo 95+), is het goed toeven op het terrasje waar oud-wielrenners zich melden. Hun racefiets koesterend als een kostbaar kleinood, zo ook Johan van der Velde. Om straks het rondje mee te draaien bij de prominenten-race.
Ik druk hem de hand en we gaan op de foto. In Obbicht was dit er destijds in alle drukte niet van gekomen…
Tijden veranderen, het is allemaal geschiedenis. Maar voor mij staat de tijd echter stil. Alles komt voor even samen, op dat moment op Katendrecht. Nostalgische gevoelens, de magie van de Tour. Met respect voor de renners van toen en nog steeds een diep petje af voor Johan van der Velde.



Veel mensen die deze middag langs het terras lopen, hebben de oude garde niet eens in de gaten. Dat geldt trouwens ook voor de meeste renners van deze tijd. Het deert Johan niet, hij weet hoe het gaat in het leven, hij heeft zijn geschiedenis al geschreven.
Hij liet eerder al door de pers opschrijvenː “Ik weet nu waar het leven écht omdraait. Gezondheid en geluk. Dat vormt de basis. Samen met je gezin, genieten van de kleine dingen. Tegen gezondheid en geluk kan geen enkele overwinning op.”

Niet opgeven
Daarom gaat de man van de Gavia nu in het Amphia de strijd aan tegen zijn ziekte. Zoals het eerder gebruikte spreekwoord aangeeft Johan, je bent met de prins over de Maas geweest. Niet zonder reden zijn er twee boeken over jou gemaakt.
Johan, je hebt meer dan eens laten zien dat je karakter hebt. Hou je taai man, kom op! Want je weet als geen ander waar het in het leven echt om draait.

Don ‘t give up the fight!

Joop van der Laan/13mrt19

2 gedachten over “Hou je taai Johan

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *